Zweten is de manier waarop het lichaam zijn kerntemperatuur regelt. Daarom zweten we wanneer het buiten warm is of wanneer we sporten. We kunnen ook zweten om andere redenen, bijvoorbeeld wanneer we zenuwachtig, gestrest of ziek zijn.

Er zijn verschillende oorzaken van overmatig zweten tijdens de slaap en de meesten van ons hebben weleens een warme, zweterige nacht – het kan simpelweg een warme nacht zijn, of je bent misschien te warm aangekleed of ligt onder een dik dekbed. Terugkerende perioden van overmatig zweten tijdens de slaap, waarbij je wakker wordt en lakens en beddengoed doorweekt zijn, zijn iets anders en kunnen uiteenlopende onderliggende oorzaken hebben. Het kan bijvoorbeeld ook samenhangen met het einde van de zwangerschap (s nachts zweten einde zwangerschap).

De oorzaken van overmatig zweten ’s nachts kunnen kortdurend zijn (zoals bij koorts), maar andere, zoals de menopauze, zorgen gedurende langere tijd voor nachtelijk zweten.

Zowel alcohol als koffie kunnen je hartslag verhogen, wat je lichaamstemperatuur doet stijgen.

Vrouwen die in of rond de menopauze zitten, kunnen last hebben van nachtelijk zweten. Veranderingen in de aanmaak van de hormonen oestrogeen en progesteron in het lichaam worden gezien als een oorzaak van overmatig zweten en opvliegers.

De meeste vrouwen in de menopauze of perimenopauze – de overgangsperiode vóór de menopauze – ervaren opvliegers. Opvliegers treden overdag op en duren meestal enkele minuten. Ze komen ook ’s nachts voor en kunnen de slaap verstoren.

Hyperhidrose is een zweetstoornis waarbij je lichaam zweet terwijl het niet hoeft af te koelen. Overmatig zweten kan verergerd worden door bepaalde factoren, zoals overgewicht, alcoholgebruik, aandoeningen zoals diabetes of een overactieve schildklier, de menopauze en sommige medicijnen.

Voor de meesten van ons is overmatig zweten niet meer dan een onschuldige hinder, maar in sommige gevallen kan nachtelijk zweten een teken zijn van een onderliggende aandoening. Word je regelmatig doorweekt van het zweet wakker, heb je langdurig andere klachten zoals gewichtsverlies, koorts of pijn, of verstoort het je slaap, raadpleeg dan je arts.

Je lichaamstemperatuur kan verhoogd zijn wanneer je lichaam een infectie bestrijdt. Koorts zou niet langer dan één of twee nachten mogen aanhouden.

Bepaalde medicatie kan overmatig zweten tijdens de slaap veroorzaken. De meest voorkomende zijn:

• Antidepressiva
• Medicatie tegen hoge bloeddruk
• Medicatie bij hormoontherapie

Als je denkt dat je medicatie nachtelijk zweten kan veroorzaken, neem dan contact op met je arts.

De hypothalamus, het deel van de hersenen dat de lichaamstemperatuur regelt, maakt ook deel uit van het endocriene systeem dat de hormoonspiegels aanstuurt. Een verstoring van dit systeem beïnvloedt dus ook het mechanisme dat de temperatuur reguleert. Hormonale problemen die nachtelijk zweten kunnen veroorzaken, zijn onder meer hyperthyreoïdie – overactiviteit van de schildklier – of diabetes.

Stress kan overmatig zweten overdag veroorzaken (zweterige handpalmen en vochtige oksels komen vaak voor) en dat geldt ook ’s nachts. Bij stress maakt het lichaam de stresshormonen adrenaline en cortisol aan, die de 'vecht-of-vluchtreactie' in gang zetten en je apocriene zweetklieren in oksels en lies activeren.

Sommige vrouwen ervaren nachtelijk zweten vlak vóór of tijdens hun menstruatie. Dit komt door hormonale schommelingen die normaal zijn binnen de menstruatiecyclus. Tijdens de menstruatie stijgt het progesterongehalte, waardoor het oestrogeenniveau daalt. Deze disbalans beïnvloedt de hypothalamus, het deel van de hersenen dat de lichaamstemperatuur regelt, waardoor een signaal ontstaat dat het lichaam moet afkoelen.

Omdat zweten de manier is waarop ons lichaam de temperatuur regelt, kan deze reactie leiden tot opvliegers of nachtelijk zweten. Soms gaat dit door tijdens je menstruatie, maar meestal is het na enkele dagen voorbij.

Zoals er niet één enkele oorzaak is voor nachtelijk zweten, is er ook niet één oplossing voor overmatig zweten. Het is belangrijk uit te sluiten dat nachtelijk zweten een symptoom is van een ernstige aandoening. Maak dus een afspraak met je arts als je je zorgen maakt of als nachtelijk zweten je slaap en dagelijks leven verstoort.

Er zijn wel een paar manieren die de effecten van nachtelijk zweten kunnen verminderen:

• Slaap in een koelere kamer met het raam open
• Overweeg een ademende matras die warmte niet vasthoudt
• Kies ademende, katoenen lakens in plaats van synthetische vezels
• Verschoon je beddengoed regelmatig – minstens één keer per week. Dode huidcellen en vuil kunnen de ademendheid van je lakens en dekbed verminderen
• Draag loszittende slaapkleding van natuurlijke vezels zoals katoen of linnen
• Neem een douche voor het slapengaan en gebruik een antitranspirant